نوع سرطان پانکراس به محل ایجاد آن بستگی دارد. پانکراس ۲ بخش اصلی دارد: بخش برون‌ریز (اگزوکراین) و بخش درون‌ریز (اندوکراین). بخش برون‌ریز مسئول تولید آنزیم‌های گوارشی است که به هضم چربی‌ها، پروتئین‌ها و کربوهیدرات‌ها در روده کمک می‌کند. بخش درون‌ریز که به‌عنوان جزایر لانگرهانس شناخته می‌شود، هورمون‌هایی مانند انسولین و گلوکاگون را تولید کرده و به جریان خون آزاد می‌کند تا سطح قند خون را تنظیم کنند.
هر دو بخش می‌توانند دچار ضایعات کیستی خوش‌خیم یا بدخیم شوند اما تومورهای بخش برون‌ریز شایع‌تر هستند. سرطان‌های این دو بخش رفتار، علائم و روش‌های درمانی متفاوتی دارند. تشخیص نوع سرطان نقش مهمی در تعیین روش درمان و پیش‌آگهی بیماری دارد. به صورت کلی انواع سرطان پانکراس عبارتند از:
- سرطان پانکراس بدخیم
- سرطان پانکراس خوش خیم
- سرطان سر پانکراس
- آدنوکارسینوما پانکراس
- تومور نورواندوکرین پانکراس
۱. سرطان پانکراس بدخیم
سرطان لوزالمعده بدخیم نوعی تومور تهاجمی و پیش‌رونده است که در بافت پانکراس ایجاد می‌شود و به‌سرعت رشد کرده و به سایر اندام‌ها مانند کبد، ریه و استخوان متاستاز می‌دهد. شایع‌ترین نوع آن آدنوکارسینوم مجرای پانکراس است که از سلول‌های مجاری پانکراس منشأ می‌گیرد. این نوع سرطان معمولا در مراحل پیشرفته تشخیص داده می‌شود به همین دلیل درمان آن دشوار است زیرا علائم اولیه مانند کاهش وزن، زردی (یرقان)، درد شکمی و مشکلات گوارشی زمانی ظاهر می‌شوند که بیماری به‌اندازه کافی پیشرفت کرده است.
۲. سرطان پانکراس خوش خیم
به تومورهایی سرطان خوش خیم پانکراس می‌گویند که در بافت پانکراس تشکیل می‌شوند اما برخلاف تومورهای بدخیم، رشد آهسته‌ای دارند و به بافت‌ها و اندام‌های مجاور گسترش پیدا نمی‌کنند. این تومورها معمولا غیرتهاجمی هستند و به ندرت تهدیدی برای زندگی بیمار محسوب می‌شوند. بسیاری از ضایعات کیستی خوش‌خیم پانکراس ممکن است بدون علامت باشند و به‌طور تصادفی در آزمایش‌های تصویربرداری تشخیص داده شوند. در برخی موارد، این تومورها می‌توانند باعث علائمی مانند درد شکمی، انسداد مجاری صفراوی یا مشکلات گوارشی شوند.
۳. سرطان سر پانکراس
تومورهای سر پانکراس به دلیل نزدیکی به مجرای صفراوی معمولاً با زردی انسدادی، خارش و تغییر رنگ مدفوع و ادرار خود را زودتر نشان می‌دهند. اگر تومور به عروق اصلی درگیرکننده نرسیده باشد، جراحی به عنوان گزینه درمان مطرح می‌شود. زمانی که تومور به عروق چسبندگی دارد، پزشک ابتدا از درمان‌های پیش از عمل برای کوچک‌سازی استفاده می‌کند تا شانس جراحی موفق بیشتر شود. برنامه درمان همواره بر اساس تصویربرداری دقیق و ارزیابی چندتخصصی تعیین می‌شود.
۴. آدنوکارسینوما پانکراس
شایع‌ترین نوع بدخیم پانکراس آدنوکارسینوما است و از سلول‌های پوشاننده مجاری ترشحی منشأ می‌گیرد. این سرطان تمایل دارد در مسیر رشد خود اعصاب و عروق اطراف را درگیر کند و از همین رو درد تیرکشنده به پشت و کاهش وزن بی‌دلیل شایع است. درمان استاندارد شامل جراحی در موارد قابل برداشت و شیمی‌درمانی پیش یا پس از عمل است و در برخی بیماران پرتودرمانی نیز اضافه می‌شود. بررسی نشانگرهای مولکولی می‌تواند امکان استفاده از درمان هدفمند را فراهم کند.
۵. تومور نورواندوکرین پانکراس
تومورهای نورواندوکرین از سلول‌های هورمون‌ساز به وجود می‌آیند و می‌توانند عملکردی یا غیرعملکردی باشند. نوع عملکردی با علائم هورمونی مانند افت قند خون یا اسهال آبکی خود را نشان می‌دهد و نوع غیرعملکردی بیشتر با توده‌پذیری یا درد مبهم تشخیص داده می‌شود. این تومورها معمولاً آهسته‌تر از آدنوکارسینوما رشد می‌کنند و گزینه‌های درمانی شامل جراحی، درمان‌های هدفمند و در مواردی درمان رادیونوکلئیدی است. انتخاب درمان به مرحله، علائم و نتیجه پاتولوژی وابسته است.
دکتر علی بهشتی نامدار – فوق تخصص گوارش و کبد و متخصص داخلی
آدرس: مشهد، خیابان کوهسنگی 6 – ساختمان صدرا – طبقه دوم
051-38536962
دیدگاهتان را بنویسید