در پاسخ به این سوال که تیروئید چیست و کم‌کار بودن آن به چه معنی است، باید بگوییم که تیروئید یک غده کوچک پروانه‌ای شکل است که در جلوی گردن قرار دارد و با ترشح هورمون به بدن در تنظیم انرژی کمک می‌کند. این غده همچنین وظیفه تنظیم عملکردهایی نظیر ضربان قلب و کارکرد دستگاه گوارش را بر عهده دارد.
هیپوتیروئیدیسم زمانی رخ می‌دهد که بدن هورمون تیروئید کافی تولید نمی‌کند. این بیماری می‌تواند هر فردی را در هر سنی تحت تاثیر قرار دهد. اما در زنان و افراد بالای ۶۰ سال شایع‌تر است.
آیا این بیماری در کودکان هم رخ می‌دهد؟
به نظر می‌رسد که از هر ۱۰۰ کودک و نوجوان، ۲ الی سه نفر هیپوتیروئیدیسم دارند. هیپوتیروئیدیسم رایج‌ترین اختلال تیروئید در نوزادان، کودکان و نوجوانان است.
آزمایشی که در بدو تولد انجام می‌شود نشان می‌دهد که از هر ۱۵۰۰ الی ۳ هزار نوزاد یک نفر به هیپوتیروئیدیسم مبتلا است. تشخیص و درمان زودهنگام کمبود هورمون تیروئید، برای اطمینان از رشد طبیعی جسم و مغز بسیار مهم است.
هیپوتیروئیدیسم ممکن است در اواخر دوران کودکی یا در نوجوانی هم ایجاد شود. خطر ابتلا به این اختلال در دختران چهار برابر بیشتر از پسران است.
تفاوت کم کاری تیروئید با پرکاری تیروئید
تفاوت این ۲ بیماری در کمیت هورمون‌های تیروئید است. در هیپوتیروئیدیسم، غده تیروئید هورمون بسیار کمی تولید می‌کند. اما در پرکاری تیروئید (هایپرتیروئیدیسم)، میزان تولید هورمون بیشتر از نیاز بدن است.
علائم این ۲ بیماری هم با یکدیگر متفاوت است. برای مثال، افراد مبتلا به هیپوتیروئیدیسم برای مقابله با سرما دچار مشکل می‌شوند؛ در حالی که مبتلایان به پرکاری تیروئید نمی‌توانند گرما را تحمل کنند. از سایر علائم تیروئید پرکار می‌توان به تپش قلب، افزایش اشتها، کاهش وزن، اسهال، تغییر بینایی، اختلال قاعدگی و اختلال خواب اشاره کرد.
علائم کم کاری تیروئید
علائم تیروئید کم کار چندان قابل‌توجه نیست. با این حال، با گذر زمان ممکن است علائم زیر ظاهر شود:
- احساس خستگی
- درد مفاصل و عضلات
- افزایش وزن
- یبوست
- ازدست دادن میل جنسی
- ریزش مو
- شکننده شدن موها و ناخن‌ها
- خارش و خشکی پوست
- کاهش ضربان قلب
- مشکلات یادگیری و حافظه
- افسردگی
- خواب رفتن دست و پا
کمبود ید باعث هیپوتیروئیدیسم و گواتر (بزرگ شدن غیر عادی غده تیروئید) می‌شود. تحقیقات در مورد ارتباط احساس خفگی در گلو و هیپوتیروئیدیسم نشان می‌دهد که گاهی‌اوقات گواتر با مسدود کردن راه هوایی به بروز مشکلات تنفسی، سرفه و گرفتگی صدا منجر می‌شود. البته این مشکلات می‌توانند در موارد نادر از علائم اولیه سرطان تیروئید هم باشند.
1.علائم هیپوتیروئیدیسم در کودکان
مشکلات هیپوتیروئیدیسم که از اوایل دوران کودکی آغاز می‌شوند، بسته به سن کودک متفاوت هستند. در نوزادان، علائم هیپوتیروئیدیسم در چند هفته یا چند ماه اول پس از تولد ظاهر می‌شود. این علائم معمولا جزئی هستند و ممکن است پزشک و والدین نوزاد متوجه آن‌ها نشوند. جدول زیر علائم تیروئید کم کار را در نوزادان و کودکان نشان می‌دهد:
| نوزادان | کودکان نوپا و کودکان در سن ابتدایی |
| زرد شدن پوست و چشم‌ها یبوست تغذیه ضعیف سرد شدن پوست کاهش گریه تنفس با صدای بلند خوابیدن مکرر یا کاهش فعالیت ایجاد نقاط نرم و بزرگ روی سر بزرگ شدن زبان |
قد کوتاه‌تر از حد متوسط کوچک بودن اندام‌های حرکتی از جمله دست‌ها و پاها رشد دیرتر دندان‌های دائمی بلوغ دیررس کند شدن رشد ذهنی کند شدن ضربان قلب شکننده شدن موها پف کردن اجزای صورت خستگی یبوست خشکی پوست |
2. علائم کم کاری تیروئید در مردان
مردان مبتلا به هیپوتیروئیدیسم ممکن است با مشکلات زیر مواجه شوند:
- اختلال در عملکرد جنسی
- ریزش مو
- پایین آمدن سطح تستوسترون
- ضعیف شدن و گرفتگی عضلات
- افسردگی
- حساس شدن نسبت به سرما
- بی‌حسی و احساس سوزنسوزن شدن دست‌ها
- افزایش چربی خون
- فراموشکار شدن
- دورگه شدن صدا
کم کاری تیروئید چه عوارضی دارد؟
درمان نکردن مشکلات تیروئید به عوارض متعدد منجر می‌شود که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
- مشکلات مربوط به حفظ تعادل: اگر سطح هورمون تیروئید در سالمندان خیلی پایین باشد، این افراد در حفظ تعادل دچار مشکل می‌شوند.
- مشکلات قلبی: هیپوتیروئیدیسم فرد را در معرض خطر بیماری قلبی قرار می‌دهد و ممکن است سطح کلسترول بد (LDL) را افزایش دهد.
- ناباروری: کاهش هورمون تیروئید ممکن است در روند تولید تخمک (تخمک‌گذاری) اختلال ایجاد کند و باعث ناباروری شود.
- درد مفاصل: بروز درد (به‌خصوص در مفاصل و عضلات) و تاندونیت یکی از اثرات هیپوتیروئیدیسم است.
- مشکلات مربوط به سلامت روان: سطح پایین هورمون تیروئید می‌تواند باعث بروز اختلال در حافظه یا تمرکز و همچنین کاهش علاقه به فعالیت‌هایی شود که قبلا از انجام آن‌ها لذت می‌بردید.
- چاقی: هیپوتیروئیدیسم علیرغم افزایش اشتها می‌تواند باعث چاقی شود. چون متابولیسم را کاهش می‌دهد و در این شرایط بدن نمی‌تواند کالری کافی بسوزاند.
- نوروپاتی محیطی: با گذر زمان، کاهش هورمون تیروئید می‌تواند به اعصاب محیطی آسیب برساند. بنابراین ممکن است متوجه علائمی نظیر درد، سوزنسوزن شدن یا بی‌حسی اندام‌های حرکتی شوید.
عوارض هیپوتیروئیدیسم در زنان باردار
جنین در سه ماه اول بارداری قادر به تولید هورمون‌های تیروئید نیست. بنابراین برای رشد عصبی به هورمون‌های تیروئید مادر وابسته است. عدم درمان هیپوتیروئیدیسم در زنان باردار باعث بروز عوارض جانبی برای مادر و جنین می‌شود. این عوارض عبارت‌اند از:
- عوارض مرتبط با مادر مانند پرفشاری خون بارداری، دیابت بارداری، جدا شدن زودرس جفت و خونریزی بعد از زایمان
- عوارض مرتبط با جنین مثل سقط جنین، زایمان زودرس، مرده‌زایی (مرگ نوزاد در حین یا قبل از زایمان) و وزن کم هنگام تولد
دکتر علی بهشتی نامدار – فوق تخصص گوارش و کبد و متخصص داخلی
آدرس: مشهد، خیابان کوهسنگی 6 – ساختمان صدرا – طبقه دوم
051-38536962
دیدگاهتان را بنویسید