سرطان پانکراس بیماری‌ای است که اغلب بی‌صدا آغاز می‌شود، اما پیامدهای آن می‌تواند بسیار جدی و حتی کشنده باشد.
تشخیص سرطان پانکراس شامل مجموعه‌ای از آزمایش‌های پزشکی و تصویربرداری است. ابتدا پزشک معاینه فیزیکی انجام می‌دهد و سابقه پزشکی و خانوادگی بیمار را بررسی می‌کند. سپس علائم سرطان پانکراس آزمایش خون، از جمله اندازه‌گیری نشانگرهای تومور مانند CA ۱۹-۹، به پزشک در تشخیص کمک خواهد کرد.
برای بررسی دقیق‌تر، از روش‌های تصویربرداری مانند سونوگرافی شکم، سی‌تی اسکن (CT Scan)، ام‌آرآی (MRI) و اندوسونوگرافی (EUS) استفاده می‌شود. در برخی موارد، پزشک برای تأیید تشخیص، نمونه‌برداری (بیوپسی) از بافت پانکراس را انجام می‌دهد. همچنین، آندوسکوپی مجرای صفراوی (ERCP) ممکن است برای بررسی انسداد مجاری صفراوی استفاده شود.
آیا سرطان پانکراس قابل درمان است؟
درمان سرطان پانکراس به عوامل مختلفی از جمله نوع سرطان، مرحله‌ی سرطان، سن، وضعیت سلامتی و انتخاب شخصی فرد بستگی دارد. تعیین مرحله‌ی سرطان، برای بررسی میزان گسترش سرطان و انتخاب بهترین گزینه‌ی درمان، بسیار مهم است. سرطان پانکراس در مراحل اولیه و قابل برداشت می‌تواند با جراحی و درمان‌های تکمیلی به کنترل طولانی‌مدت برسد. وقتی تومور نزدیک عروق قرار دارد، شیمی‌درمانی پیش از عمل می‌تواند شانس جراحی موفق را افزایش دهد.
در مراحل پیشرفته، درمان‌های سیستمیک برای کاهش بار تومور و بهبود علائم به کار می‌روند و در برخی بیماران نشانگرهای مولکولی مسیر درمان هدفمند را باز می‌کند. همراهی مراقبت حمایتی شامل کنترل درد، اصلاح تغذیه و رفع انسداد صفرا کیفیت زندگی را به شکل معناداری بهبود می‌دهد.
عوارض سرطان پانکراس چیست؟
سرطان پانکراس می‌تواند عوارض جدی مانند کاهش وزن ناگهانی، درد شکمی و نارسایی کبدی ایجاد کند که معمولا به دلیل رشد تومور، انسداد مجاری حیاتی یا گسترش سرطان به سایر اندام‌ها پخش می‌شوند. عوارض سرطان لوزالمعده به محل تومور و مرحله بیماری بستگی دارد و می‌تواند چندین قسمت بدن را درگیر کند. این عوارض، علاوه بر علائم بیماری، مشکلات بیشتری را برای بیمار ایجاد می‌کنند. انسداد مجرای صفرا باعث زردی، خارش و مدفوع کم‌رنگ می‌شود.
کاهش وزن، سوءتغذیه و دیابت نتیجه اختلال در ترشح آنزیم‌ها و هورمون‌ها است و باید با تغذیه درمانی و دارو مدیریت شود. درد مقاوم به دلیل درگیری اعصاب سلیاک رخ می‌دهد و با مسکن‌های مرحله‌ای و گاهی بلوک عصبی کنترل می‌شود. البته درمان سرطان لوزالمعده هم عوارضی ایجاد می‌کند؛ مهم‌ترین عوارض سرطان پانکراس شامل موارد زیر هستند:
- سوءجذب مواد مغذی
- ترمبوز (لخته شدن خون) به‌خصوص در پاها
- نارسایی کبد و تجمع سموم در بدن
- انسداد مجرای صفراوی و مشکلات کبدی
- افسردگی و اضطراب ناشی از فشار روحی بیمار
- آسیت (تجمع مایع در شکم)
پیشگیری از سرطان پانکراس
هیچ روش خاصی برای جلوگیری از سرطان پانکراس وجود ندارد. با این حال، پرهیز از عوامل خاصی مانند ترک سیگار، حفظ وزن سالم، ورزش، مصرف مقدار زیادی میوه و سبزیجات و غلات کامل و مصرف کمتر گوشت قرمز، ممکن است خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهد. ترک کامل سیگار، حفظ وزن سالم و انجام فعالیت بدنی منظم پایه‌های اصلی پیشگیری هستند. رژیم غذایی متعادل با محدود کردن غذاهای بسیار فرآوری‌شده و کنترل دیابت محیط متابولیک سالم‌تری ایجاد می‌کند. افراد دارای سابقه خانوادگی یا سندرم‌های ارثی باید طبق نظر پزشک در برنامه‌های پایش هدفمند قرار بگیرند. اقدامات زیر به پیشگیری از سرطان لوزالمعده کمک می‌کند:
- ترک سیگار و الکل برای کاهش التهاب پانکراس
- وزن سالم، فعالیت منظم و رژیم سرشار از میوه و سبزی
- مدیریت دقیق دیابت و چربی خون برای بهبود محیط متابولیک
- پیگیری دوره‌ای ضایعات کیستی و پانکراتیت مزمن طبق پروتکل‌های تخصصی
- مراجعه سریع در صورت بروز علائم جدید و پایدار
نتیجه گیری
سرطان پانکراس از آن دسته سرطان‌هایی است که به دلیل رشد خاموش، معمولا دیر تشخیص داده می‌شود و به همین دلیل، روند درمانی آن پیچیده‌تر از بسیاری سرطان‌های دیگر است. این سرطان بسته به محل، نوع سلول درگیر و مرحله بیماری، می‌تواند مجموعه‌ای از نشانه‌های گوارشی، دردهای شکمی و اختلالات متابولیک ایجاد کند. درک اینکه تومور چگونه گسترش می‌یابد و چه علائمی را ایجاد می‌کند، به شناخت بهتر مسیر بیماری کمک می‌کند. همچنین تفاوت بین انواع ضایعات کیستی خوش‌خیم و بدخیم، اهمیت مرحله‌بندی و نقش روش‌های درمانی مختلف نشان می‌دهد که چرا مدیریت این سرطان نیازمند ارزیابی دقیق و چندجانبه است.
دکتر علی بهشتی نامدار – فوق تخصص گوارش و کبد و متخصص داخلی
آدرس: مشهد، خیابان کوهسنگی 6 – ساختمان صدرا – طبقه دوم
051-38536962
دیدگاهتان را بنویسید