پانکراس (لوزالمعده) یک غده بزرگ است که در نزدیکی معده و کبد قرار دارد. این غده با ترشح آنزیم‌های گوارشی به داخل روده کوچک به هضم غذا کمک می‌کند. همچنین مسئول ترشح انسولین و گلوکاگون در جریان خون است. این هورمون‌ها در تنظیم قند خون نقش دارند. به التهاب پانکراس «پانکراتیت» (Pancreatitis) می‌گویند. این بیماری می‌تواند به صورت ناگهانی یا به تدریج ایجاد شود. اگر می‌خواهید بدانید که بیماری پانکراتیت چیست و چگونه درمان می‌شود، تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.
انواع پانکراتیت
۲ نوع التهاب پانکراس وجود دارد:
- حاد: یک نوع التهاب ناگهانی است که مدت کوتاهی طول می‌کشد و می‌تواند از ناراحتی خفیف تا یک بیماری شدید و تهدیدکننده زندگی متغیر باشد. اکثر افراد مبتلا به پانکراتیت حاد پس از دریافت درمان مناسب به طور کامل بهبود می‌یابند.
- مزمن: یک بیماری طولانی و پیش‌رونده است که از بین نمی‌رود و با گذشت زمان بدتر می‌شود
علائم پانکراتیت
التهاب حاد و مزمن لوزالمعده هر ۲ علائم مختلفی دارند که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم.
۱. علائم التهاب حاد لوزالمعده
التهاب حاد لوزالمعده با علائم زیر مشخص می‌شود:
- درد ناگهانی و شدید در بالای شکم که به پشت سرایت می‌کند
- حالت تهوع و استفراغ
- تب و تعریق
- نبض سریع
- حساس بودن شکم به لمس
۲. علائم التهاب مزمن لوزالمعده
شایع‌ترین علائم این بیماری عبارت‌اند از:
- درد شدید بالای شکم
- حالت تهوع و استفراغ
- اسهال
- دفع مدفوع چرب و بدبو
- کاهش وزن ناخواسته
- نفخ
با پیشرفت بیماری، درد پانکراتیت شدیدتر می‌شود. به‌علاوه، اگر لوزالمعده قادر به تولید انسولین نباشد، بیمار به دیابت نوع ۱ مبتلا می‌شود که با علائم زیر همراه است:
- تشنگی
- تکرر ادرار
- گرسنگی شدید
- کاهش وزن ناخواسته
- خستگی
- تاری دید
عوارض التهاب لوزالمعده
التهاب لوزالمعده می‌تواند عوارض شدید ایجاد کند، از جمله:
- دیابت (در صورتی که سلول‌های تولیدکننده انسولین آسیب ببینند)
- عفونت لوزالمعده
- نارسایی کلیه
- سوء تغذیه (اگر بدن به دلیل کمبود آنزیم‌های گوارشی نتواند مواد مغذی موجود در غذاها را جذب کند)
- سرطان لوزالمعده
- نکروز پانکراس (از آنجا که لوزالمعده خون کافی دریافت نمی‌کند، ممکن است بافت‌های آن از بین بروند)
- مشکلات تنفسی (تغییرات شیمیایی بدن می‌توانند روی ریه‌ها تاثیر بگذارند)
- کیست‌های کاذب (از تجمع مایعات روی لوزالمعده ایجاد می‌شوند)
- استرس، اضطراب و افسردگی (درد ناشی از بیماری ممکن است روی سلامت روان تاثیر داشته باشد)
زمان مراجعه به پزشک
در صورت بروز درد ناگهانی و شدید شکم، حالت تهوع و استفراغ حتما به پزشک مراجعه کنید. همچنین اگر از درد مزمن و طولانی‌مدت شکم رنج می‌برید، لازم است با پزشک صحبت کنید.
اگر در گذشته سنگ کیسه صفرا داشتید یا زیاد الکل مصرف می‌کردید، به پزشک اطلاع دهید. این اطلاعات به پزشک کمک می‌کند که تست‌های تشخیصی مناسب‌تری را برای شما تجویز کند.
علت پانکراتیت
پانکراتیت حاد و مزمن به دلایل مختلفی ایجاد می‌شوند. با این حال، در ۱۵ درصد موارد ابتلا به پانکراتیت حاد و ۲۰ تا ۳۰ درصد موارد ابتلا به پانکراتیت مزمن، علت بروز بیماری ناشناخته است.
مهم‌ترین دلایل ابتلا به پانکراتیت حاد عبارت‌اند از:
- بیماری‌های خود ایمنی
- نوشیدن زیاد الکل
- عفونت
- سنگ صفرا
- مصرف بعضی از داروها
- اختلالات متابولیک
- عمل جراحی
- تروما یا ضربه
عوامل زیر ممکن است به پانکراتیت مزمن منجر شوند:
- فیبروز سیستیک
- سابقه خانوادگی اختلالات لوزالمعده
- سنگ کیسه صفرا
- تری گلیسیرید بالا
- استفاده طولانی‌مدت از الکل
- مصرف بعضی از داروها
افراد مبتلا به التهاب مزمن لوزالمعده معمولا مردان ۳۰ تا ۴۰ ساله هستند.
راه‌های تشخیص پانکراتیت
هیچ آزمایشی نمی‌تواند به تنهایی التهاب لوزالمعده را تشخیص دهد. پزشک با توجه به علائم و سبک زندگی فرد به این بیماری مشکوک می‌شود و از آزمایش خون برای اندازه‌گیری سطح قند خون و آنزیم‌های گوارشی (آمیلاز و لیپاز) استفاده می‌کند. در پانکراتیت احتمال دارد سطح قند خون بالا برود. از سوی دیگر، در افراد مبتلا به التهاب حاد لوزالمعده مقدار آمیلاز و لیپاز افزایش می‌یابد.
علاوه بر آزمایش خون، پزشک برای تشخیص صحیح بیماری باید لوزالمعده را با دقت معاینه کند. این فرآیند به احتمال زیاد شامل موارد زیر است:
- آزمایش مدفوع
- سونوگرافی
- سی‌تی اسکن
- ام‌آرآی (MRI)
- اسکن کلانژیوپانکراتوگرافی با تشدید مغناطیسی (MRCP)
- اسکن کلانژیوپانکراتوگرافی رتروگراد آندوسکوپیک (ERCP)
- بیوپسی از بافت لوزالمعده
دکتر علی بهشتی نامدار – فوق تخصص گوارش و کبد و متخصص داخلی
آدرس: مشهد، خیابان کوهسنگی 6 – ساختمان صدرا – طبقه دوم
051-38536962
دیدگاهتان را بنویسید