عمل پاراتیروئیدکتومی به معنی برداشتن یک یا چند غده درون‌ریز است. این غدد شامل 4 غده کوچک به اندازه دانه برنج بوده و پشت غده تیروئید در گردن قرار می‌گیرند که مسئولیت ترشح هورمون پاراتیروئید (PTH) و تنظیم سطح کلسیم را در بدن برعهده دارند.
هورمون‌هایی که از غدد درون‌ریز ترشح می‌شوند بر تولید و تنظیم رشد، عملکرد بدن و خلق‌وخوی شما تاثیر می‌گذارند. هر زمان که سطح کلسیم بدن افت شدیدی پیدا کرد، غده پاراتیروئید با ترشح هورمونی به همین اسم کلسیم مورد نیاز را از استخوان‌های بدن دریافت می‌کند.
برخی افراد با مشکل پرکاری پاراتیروئید مواجه هستند که جراحی پاراتیروئیدکتومی در 95 درصد موارد می‌تواند مشکل آن‌ها را حل کند.
عمل پاراتیروئیدکتومی چیست؟
به برداشتن یک یا چند غده پاراتیروئید برای درمان پرکاری آن، جراحی پاراتیروئیدکتومی گفته می‌شود. زمانی که سطح کلسیم بدن فرد به‌دلیل پرکاری پاراتیروئید افزایش پیدا کرد، احتمال بیش از حد بزرگ شدن غدد پاراتیروئید وجود دارد، در نتیجه هورمون زیادی ترشح خواهد شد.
در این صورت پزشک دستور انجام جراحی پاراتیروئیدکتومی را برای برداشتن غدد ملتهب می‌دهد که به این وضعیت هیپرکلسمی (hypercalcemia) می‌گویند.
علت انجام عمل پاراتیروئیدکتومی
اصلی‌ترین علت انجام جراحی پاراتیروئیدکتومی این است که افراد به hyperparathyroidism (پرکاری پاراتیروئید) مبتلا می‌شوند.
علل پرکاری پاراتیروئید
دلایل آن عبارتند از:
- وجود تومور خوش‌خیم در یکی از غدد پاراتیروئید که سطح PTH را برهم میزند.
- وضعیت hyperplasia که موجب ملتهب شدن دو غده پاراتیروئید و ترشح PTH اضافی می‌شود.
- وقتی پرتودرمانی در نزدیکی این غده انجام می‌شود.
- سرطان پاراتیروئید که بسیار نادر است.
علائم پرکاری پاراتیروئید
اگر هیپرکلسمی در مراحل اولیه باشد علائم به صورت کامل بروز پیدا نمی‌کنند، اما در صورت پیشرفت می‌توان نشانه‌های زیر را مشاهده کرد:
- خستگی
- افسردگی
- از دست دادن اشتها
- دردهای عضلانی
- حالت تهوع و استفراغ
- تشنگی زیاد
- درد شکم
- تکرر ادرار
- گیجی
- ضعف عضلات
- سنگ کلیه
- شکستگی استخوان
نحوه انجام عمل پاراتیروئیدکتومی
مراحل انجام این جراحی به شرح زیر است:
قبل عمل
انجام چندین آزمایش مختلف می‌تواند محل دقیق غده و این‌که کدام یک ملتهب هستند را مشخص کند. در جدول زیر تست‌های مورد نیاز معرفی شده‌اند:
| نوع آزمایش | توضیحات |
| تست Sestamibi | بررسی غدد پاراتیروئید بیش فعال با رنگ رادیواکتیو |
| سونوگرافی | ثبت تصاویر غدد پاراتیروئید و بافت اطراف آن به کمک امواج صوتی |
| CT اسکن | کمک به پیدا کردن محل غده پاراتیروئید بیش فعال |
| PET-Coline CT | پیدا کردن محل غدد پاراتیروئیدی که با تصویربرداری مشخص نیستند |
حین عمل
فردی که قرار است مورد جراحی پاراتیروئیدکتومی قرار بگیرد در طول عمل هوشیار نیست. این عمل با بیهوشی عمومی شروع می‌شود تا جراح بتواند با دقت اعصاب مرتبط با جعبه صدا یا همان گلو را در طول جراحی شناسایی کند.
البته بر اساس این‌که کدام نوع از جراحی parathyroidectomy انجام خواهد شد، امکان بی‌حسی موضعی وجود دارد که در این حالت شما کمی فشار و حرکت را متوجه می‌شوید.
نحوه انجام عمل پاراتیروئیدکتومی به شکل زیر است:
- یک برش 1.5 تا 2 سانتی‌متری روی گلو ایجاد می‌کنند.
- این برش عضله استرنوهیوئید یا همان پوشاننده تیروئید و نای را مشخص می‌کند.
- ماهیچه‌های نازک را در سمتی که اسکن، غده غیرطبیعی پاراتیروئید را نشان داده از روی تیروئید جدا می‌کنند. (ماهیچه به‌طور کامل بریده نمی‌شود)
- جراح، عصب حنجره را در عمق غده تیروئید پیدا می‌کند.
- پس از تشریح غده پاراتیروئید غیرطبیعی آن را از تیروئید، غدد لنفاوی و بافت چربی جدا می‌کنند.
- سپس رگ خونی که پاراتیروئید غیرطبیعی از آن تغذیه می‌کند شناسایی و بسته می‌شود.
- پزشک 10 تا 15 دقیقه وضعیت بدنی بیمار را کنترل می‌کند تا مطمئن شود سطح PTH بدن از 50% کمتر نمی‌شود.
- محل جراحی بررسی خواهد شد تا از خونریزی رگ‌های خونی جلوگیری شود.
- پس از اتمام برداشتن غده پاراتیروئید، جراح بافت تیروئید را به هم نزدیک می‌کند.
- عمل پاراتیروئیدکتومی با بخیه زدن لایه‌های پوست به اتمام می‌رسد.
خطرات پاراتیروئیدکتومی چیست؟
ساختار غدد پاراتیروئید از دو بخش مهم عصب حنجره عودکننده و غده تیروئید تشکیل شده است. عصب حنجره عودکننده بسیار حساس بوده و با فاصله بسیار کمی از کنار غدد پاراتیروئید عبور می‌کند.
این عصب مسئولیت کنترل تارهای صوتی را برعهده دارد و در صورت آسیب‌دیدگی می‌تواند موجب ضعف یا از بین رفتن تار صوتی شود. در این صورت فرد با تنفس ضعیف و مشکل در بلع مواجه خواهد شد.
بنابراین باید گفت عمل پاراتیروئیدکتومی با هدف برداشتن غده پاراتیروئید ملتهب در عین حفاظت از غدد طبیعی پاراتیروئید، غده تیروئید و عصب عودکننده حنجره انجام می‌شود.
انواع روش جراحی برداشتن غدد پاراتیروئید
برای تعیین محل و برداشتن غدد پاراتیروئید روش‌های مختلفی وجود دارد:
- اکتشاف دو طرفه گردن: بررسی بصری 4 غده پاراتیروئید که به آن روش سنتی می‌گویند.
- پاراتیروئیدکتومی کم‌تهاجمی: یک غده پاراتیروئید بیمار است که قبل از عمل با تصویربرداری مشخص می‌شود.
- برداشتن غده پاراتیروئید با هدایت رادیویی: از مواد رادیواکتیو برای جهت‌دهی و مکان‌یابی غده استفاده می‌شود.
- پاراتیروئیدکتومی آندوسکوپی: در این روش برای آندوسکوپ و ابزار جراحی دو یا سه برش کنار گردن و روی استخوان سینه ایجاد می‌شود.
دکتر علی بهشتی نامدار – فوق تخصص گوارش و کبد و متخصص داخلی
آدرس: مشهد، خیابان کوهسنگی 6 – ساختمان صدرا – طبقه دوم
051-38536962
دیدگاهتان را بنویسید