پیچ خوردگی روده یا ولولوس (Volvulus) زمانی رخ می‌دهد که بخشی از روده به دور محور خود یا بافت‌های نگه‌دارنده آن می‌پیچد. این چرخش می‌تواند باعث انسداد مسیر عبور غذا و مایعات شود و در موارد شدید، با اختلال یا قطع جریان خون ناحیه درگیر همراه باشد. در صورت تداوم، کاهش خون‌رسانی ممکن است منجر به نکروز (از بین رفتن بافت) روده و بروز عوارض جدی شود.
ولولوس روده می‌تواند در بخش‌های مختلف دستگاه گوارش از جمله روده باریک، روده بزرگ و به‌ندرت معده ایجاد شود. با این حال، این عارضه بیشتر در روده بزرگ به‌ویژه کولون سیگموئید (Sigmoid Colon)، مشاهده میشود. همچنین این وضعیت ممکن است در ابتدای روده بزرگ یعنی سکوم و کولون صعودی رخ دهد که در آن صورت به آن ولولوس سکال (Cecal Volvulus) گفته میشود.
چه چیزی باعث پیچ خوردگی روده میشود؟
همان‌طور که اشاره شد، این عارضه بیشتر در روده بزرگ ایجاد میشود و آشنایی با مکانیسم روده بزرگ می‌تواند به درک بهتر این عارضه کمک کند. کار روده بزرگ چیست؟ روده بزرگ با جذب آب، تنظیم حرکات روده‌ای و انتقال مدفوع به سمت دفع نقش مهمی در عملکرد گوارش دارد و اختلال در حرکات یا اتساع بیش‌ازحد آن می‌تواند زمینه‌ساز بروز ولولوس شود.
ولولوس سیگموئید شایع‌ترین نوع پیچ‌خوردگی روده بزرگ است و زمانی رخ می‌دهد که بخشی از روده به دور عروق خونی تغذیه‌کننده خود می‌پیچد. این عارضه بیشتر در بیمارانی دیده میشود که زمین‌گیر هستند و سابقه یبوست مزمن دارند.
علت دقیق ولولوس به‌طور کامل مشخص نیست و این عارضه معمولا چند‌عاملی است. با این حال، این بیماری بیشتر در مردان سالمند و افراد آفریقایی‌تبار دیده میشود. همچنین، بروز این بیماری در افراد مبتلا به اختلالات عصبی یا روان‌پزشکی بیشتر گزارش شده است. از جمله عواملی که می‌توانند خطر بروز پیچ‌خوردگی روده را افزایش دهند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- یبوست مزمن
- سابقه جراحی‌های شکمی، لگنی یا روده‌ای
- برخی بیماری‌های زمینه‌ای روده بزرگ مانند پولیپ‌های کولون و بیماری هیرشپرونگ
- چسبندگی‌های شکمی یا نوارهایی از بافت اسکار ناشی از جراحی، عفونت یا آسیب‌های قبلی
- ناهنجاری‌ها یا اختلالات مادرزادی دستگاه گوارش
- بیماری‌های التهابی روده مانند بیماری کرون
علائم پیچ خوردگی روده
علائم و نشانه‌های شایع پیچ خوردگی روده عبارت‌اند از:
- درد شکمی متناوب یا مداوم
- نفخ و اتساع شکم (تورم شکم)
- ناتوانی در دفع گاز
- تهوع و استفراغ
- کاهش حرکات روده‌ای مانند یبوست یا قطع کامل دفع مدفوع
- خون‌ریزی مقعدی یا وجود خون در مدفوع
شدت این علائم بسته به نوع پیچ‌خوردگی و بخش درگیر دستگاه گوارش متفاوت است. از آنجا که علائم بالینی پیچ‌خوردگی روده می‌توانند مشابه سایر مشکلات روده مانند کولیت روده باشند؛ بررسی دقیق جزئیات علائم توسط متخصص گوارش اهمیت زیادی دارد. همچنین برخی از علائم پیچ خوردگی روده ممکن است با علائم ولولوس معده هم‌پوشانی داشته باشند؛ بنابراین مراجعه به متخصص و تشخیص افتراقی صحیح نقش مهمی در انتخاب درمان مناسب دارد. در صورت عدم درمان به‌موقع، ولولوس روده می‌تواند منجر به عوارض جدی مانند پریتونیت مدفوعی، سوراخ‌شدگی روده و قانقاریا (نکروز روده) شود.
دکتر علی بهشتی نامدار – فوق تخصص گوارش و کبد و متخصص داخلی
آدرس: مشهد، خیابان کوهسنگی 6 – ساختمان صدرا – طبقه دوم
051-38536962
دیدگاهتان را بنویسید