دستگاه گوارش به تجزیه غذاها کمک می‌کند تا بدن مواد مغذی موجود در آن‌ها را جذب کند. در طی این فرآیند، ذرات غیر ضروری غذاها به مدفوع تبدیل و از طریق روده دفع می‌شوند. مختل شدن عملکرد دستگاه گوارش به یبوست منجر می‌شود، یعنی بدن نمی‌تواند به راحتی مدفوع را دفع کند. همه مردم در مقطعی از زندگی خود این مشکل را به طور موقت تجربه می‌کنند، به ویژه اگر رژیم غذایی آن‌ها تغییر کند. اما یبوست مزمن که حداقل چند هفته طول می‌کشد می‌تواند دلایل جدی‌تری داشته باشد.
علائم یبوست مزمن
در افراد مبتلا به این عارضه علائم زیر مشاهده می‌شود:
- اجابت مزاج کمتر از سه بار در هفته
- مدفوع سفت یا خشک
- زور زدن هنگام اجابت مزاج
- احساس وجود انسداد در رکتوم (راست روده) که مانع اجابت مزاج می‌شود
- احساس ناتوانی در تخلیه رکتوم
- نیاز به فشار دادن شکم برای تخلیه رکتوم
اگر طی سه ماه بیش از ۲ علامت فوق را داشته باشید، به یبوست مزمن مبتلا هستید.
علت یبوست مزمن
عوامل زیر از مهم‌ترین دلایل یبوست مزمن هستند:
۱. سبک زندگی
ورزش نکردن یا خوردن غذاهای نامناسب می‌تواند عملکرد دستگاه گوارش را مختل کند. عواملی که معمولا با یبوست مزمن مرتبط هستند عبارت‌اند از:
- رژیم غذایی: زیاده‌روی در مصرف گوشت، محصولات لبنی، غذاهای شیرین و غذاهای فرآوری‌شده می‌تواند سرعت حرکات دستگاه گوارش را کاهش دهد. دریافت ناکافی آب، مایعات و فیبر و مصرف بیش از حد الکل یا نوشیدنی‌های حاوی کافئین هم در بروز این مشکل نقش دارد.
- ورزش: ورزش برای حفظ سلامتی ضروری است. تحقیقات نشان داده‌اند که سبک زندگی کم‌تحرک و نداشتن فعالیت بدنی منظم می‌تواند به کاهش سرعت هضم منجر شود.
۲. مشکلات ساختاری
یبوست ممکن است از مشکلات ساختاری دستگاه گوارش ناشی شود، از جمله:
- شقاق مقعد: پارگی‌های کوچکی هستند که در بافت پوششی مقعد ایجاد می‌شوند.
- هموروئید (بواسیر) ترومبوزه: توده‌های دردناکی هستند که هنگام تجمع خون در هموروئید خارجی ایجاد می‌شوند. هموروئید خارجی یک رگ خونی ملتهب و متورم است که در قسمت تحتانی رکتوم یا اطراف مقعد ظاهر می‌شود.
- تنگ شدن کولون: به معنی باریک شدن بخشی از روده بزرگ است.
- تومورهای انسدادی: این تومورها در دستگاه گوارش ایجاد می‌شوند و عبور مدفوع را سخت می‌کنند.
- رکتوسل: بافت بین واژن و رکتوم ضعیف می‌شود و رکتوم به داخل واژن می‌رود.
- اختلال عملکرد کف لگن: این اختلال روی کنترل عضلات کف لگن تاثیر می‌گذارد و حرکات روده را مختل می‌کند.
- اجابت مزاج دیس‌سینرژیک: زمانی رخ می‌دهد که هماهنگی بین عضلات کف لگن با عضلات و اعصاب اطراف از بین می‌رود و حرکات روده نامنظم یا غیر طبیعی می‌شوند.
۳. مصرف دارو
داروهای زیر احتمال ابتلا به یبوست مزمن را افزایش می‌دهند:
- ضد دردهای اپیوئیدی مانند مورفین
- سایر مسکن‌ها مانند داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (از جمله ایبوپروفن و ناپروکسن سدیم)، کدئین و ترامادول
- داروهای ضد اسپاسم که برای درمان اسپاسم عضلانی استفاده می‌شوند
- داروهای ضد پارکینسون
- داروهایی که برای جلوگیری از حملات صرع طراحی شده‌اند
- داروهای ضد افسردگی و ضد روان‌پریشی
- مکمل‌های غذایی حاوی آهن یا کلسیم
- آنتی‌اسیدهایی که برای درمان سوزش سر دل استفاده می‌شوند
- دیورتیک‌ها که برای کاهش نمک و آب در بدن تجویز می‌شوند
- داروهای درمان اسهال
- داروهای شیمی‌درمانی
- قرص‌های ضد بارداری
- آنتی‌هیستامین‌ها که آلرژی را درمان می‌کنند
اگر فکر می‌کنید داروهای شما علت یبوست هستند، هرگز مصرف آن‌ها را بدون مشورت با پزشک قطع نکنید.
۴. بیماری‌های روده
از شایع‌ترین بیماری‌های روده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS)
- بیماری التهابی روده (IBD) که شامل بیماری کرون و کولیت اولسراتیو می‌شود
- بیماری هیرشپرونگ که روی روده بزرگ تاثیر می‌گذارد
- دیورتیکولیت (عفونت یا التهاب کیسه‌های کوچکی که روی دیواره پوششی دستگاه گوارش ایجاد می‌شوند)
۵. مشکلات مربوط به سلامت روان
در بعضی موارد، یبوست مزمن از اختلالات سلامت روان ناشی می‌شود، مانند:
- اضطراب
- افسردگی
- اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان‌پریشی
- اختلال دوقطبی و سایر اختلالات خلقی
- اختلالات شخصیتی مانند اختلال شخصیت مرزی
- اعتیاد
۶. بیماری‌های زمینه‌ای
بیماری‌های زیر می‌توانند دلیل یبوست مزمن باشند:
- اختلالات عصبی از جمله بیماری پارکینسون، مولتیپل اسکلروزیس (ام‌اس)، سکته مغزی، آسیب نخاعی، اسپینا بیفیدا و نوروپاتی اتونومیک (آسیب عصبی)
- سرطان
- مشکلات متابولیکی و مشکلات غدد درون‌ریز مانند دیابت، هیپرکلسمی (افزایش کلسیم خون)، کم‌کاری تیروئید، پرکاری تیروئید و بارداری
- اختلالات میوپاتی مانند آمیلوئیدوز و اسکلرودرمی
- لوپوس
دکتر علی بهشتی نامدار – فوق تخصص گوارش و کبد و متخصص داخلی
آدرس: مشهد، خیابان کوهسنگی 6 – ساختمان صدرا – طبقه دوم
051-38536962
دیدگاهتان را بنویسید