ولولوس روده می‌تواند در بخش‌های مختلف دستگاه گوارش از جمله روده باریک، روده بزرگ و به‌ندرت معده ایجاد شود. با این حال، این عارضه بیشتر در روده بزرگ به‌ویژه کولون سیگموئید (Sigmoid Colon)، مشاهده می‌شود. همچنین این وضعیت ممکن است در ابتدای روده بزرگ یعنی سکوم و کولون صعودی رخ دهد که در آن صورت به آن ولولوس سکال (Cecal Volvulus) گفته می‌شود.
متخصص گوارش معمولا برای تشخیص پیچ خوردگی روده از ترکیب معاینه فیزیکی، بررسی سابقه پزشکی و انجام آزمایش‌های تشخیصی مانند رادیوگرافی شکم و سی‌تی‌اسکن استفاده می‌کند. درمان پیچ‌خوردگی روده معمولا شامل تلاش برای باز کردن انسداد یا بازگرداندن روده به حالت طبیعی است و بسته به شدت بیماری و وضعیت خون‌رسانی روده، می‌تواند غیر جراحی یا جراحی باشد. روش‌های درمان این عارضه عبارت‌اند از:
۱. درمان‌های غیر جراحی
اگر روده پیچ خورده باشد؛ اما جریان خون حفظ شده باشد، می‌توان آن را بدون جراحی و از طریق بازکردن پیچ‌خوردگی با روش آندوسکوپیک، با استفاده از سیگموئیدوسکوپ یا کولونوسکوپ، درمان کرد. اگر پیچ‌خوردگی در کولون سیگموئید باشد، پزشک ممکن است ابتدا سیگموئیدوسکوپی را امتحان کند. در این روش، یک لوله انعطاف‌پذیر (سیگموئیدوسکوپ) از طریق راست‌روده وارد بخش پایینی کولون می‌شود.
مقدار کمی هوا به داخل کولون دمیده می‌شود تا آن را باز کند. این کار معمولا برای صاف شدن روده کافی است؛ اما احتمال پیچ‌خوردگی مجدد روده در همان ناحیه بسیار زیاد است. به همین دلیل، پزشک ممکن است جراحی را به‌عنوان راه‌حل دائمی پیشنهاد دهد. روش دیگر به نام کولونوسکوپی نیز می‌تواند پیچ‌خوردگی‌های ابتدای کولون را برطرف کند؛ اما در این ناحیه نیز احتمال عود بالا است و بیشتر افراد به جراحی نیاز دارند.
۲. جراحی ولولوس روده
در موارد شدید یا زمانی که روش‌های غیر جراحی موثر نباشند، ممکن است مداخله جراحی برای اصلاح بخش پیچ‌خورده روده انجام شود. این روش شامل برداشتن بخشی از روده و اتصال دوباره قسمت‌های سالم به یکدیگر است. روش‌های جراحی پیچ خوردگی روده را می‌توانید در جدول زیر مشاهده کنید:
| روش جراحی ولولوس | توضیحات |
| کولکتومی (Colectomy) | در این روش تمام یا بخشی از کولون برداشته می‌شود. در پیچ‌خوردگی بخش پایینی کولون، پزشک قسمت درگیر روده را خارج کرده و سپس ۲ سر سالم روده را در عملی به نام رزکسیون روده به هم متصل می‌کند. احتمال عود ولولوس پس از این جراحی بسیار کم است. |
| همی‌کولکتومی راست | این روش برای ولولوس سکوم انجام می‌شود و شامل برداشتن سکوم و کولون صعودی و اتصال بخش باقی‌مانده کولون به انتهای روده باریک است. |
| کولوستومی (Colostomy) | در این جراحی بخش پیچ‌خورده قسمت پایینی روده برداشته می‌شود؛ اما به‌جای اتصال دوباره ۲ سر کولون، یک سر روده به سوراخی که روی شکم ایجاد شده متصل می‌شود. سپس یک کیسه کولوستومی به این دهانه وصل می‌شود تا مواد دفعی را جمع‌آوری کند. |
| سکوستومی (Cecostomy) | در این روش، پس از باز کردن پیچ‌خوردگی سکوم، یک لوله باریک از طریق برشی کوچک وارد سکوم می‌شود تا تخلیه انجام شود و سکوم به دیواره شکم متصل گردد. این روش معمولا برای بیمارانی استفاده می‌شود که توان انجام جراحی‌های وسیع‌تر را ندارند. خطر عفونت در این روش بالا است؛ اما احتمال پیچ‌خوردگی مجدد کولون کم خواهد بود. |
| سکوپکسی (Cecopexy) | این جراحی نیز برای درمان ولولوس سکوم به‌کار می‌رود. پزشکان ابتدای کولون را باز کرده و آن را به دیواره داخلی شکم بخیه می‌کنند. پس از این عمل، احتمال پیچ‌خوردگی مجدد همان ناحیه بالا است؛ بنابراین معمولا برای بیمارانی که وضعیت جسمانی ناپایداری دارند، استفاده می‌شود. |
مراقبت بعد از عمل پیچ خوردگی روده
دقت داشته باشید که مراقبت بعد از عمل ولولوس روده نقش مهمی در بهبود سریع‌تر بیمار و پیشگیری از عوارض دارد. پس از جراحی، بیمار معمولا تحت پایش دقیق علائم حیاتی، عملکرد روده و وضعیت زخم جراحی قرار می‌گیرد. رعایت دستورات پزشک درباره تغذیه اهمیت زیادی دارد. همچنین مصرف منظم داروها، تحرک تدریجی، پیشگیری از یبوست و توجه به علائم هشدار‌دهنده مانند تب، درد شدید شکم یا توقف دفع گاز و مدفوع از جمله نکات کلیدی در مراقبت بعد از این عمل هستند.
عوارض بعد از عمل پیچ خوردگی روده
با وجود موفقیت‌آمیز بودن بسیاری از جراحی‌ها، آگاهی از عوارض بعد از عمل پیچ‌خوردگی روده ضروری است. این عوارض ممکن است شامل عفونت محل جراحی، چسبندگی‌های شکمی، نشت محل اتصال روده‌ها (آناستوموز)، انسداد مجدد روده یا عود ولولوس باشد.
درمان خانگی پیچ خوردگی روده
هیچ روش درمان خانگی‌ای برای پیچ‌خوردگی روده وجود ندارد؛ زیرا برخی افراد ممکن است علائم ولولوس را با مشکلات عملکردی مانند اسپاسم روده اشتباه بگیرند، در حالی‌که پیچ‌خوردگی روده یک مسئله اورژانسی است. ولولوس به دلیل انسداد روده و احتمال قطع جریان خون می‌تواند به‌سرعت منجر به نکروز روده، سوراخ‌شدگی و عفونت شدید شکمی شود. بدین‌ترتیب، استفاده از روش‌های خانگی، داروهای گیاهی، ملین‌ها یا ماساژ شکم نه‌تنها موثر نیست؛ بلکه ممکن است خطرناک باشد و تشخیص و درمان را به تاخیر بیندازد.
در صورت بروز علائمی مانند درد شدید شکم، نفخ، استفراغ یا قطع دفع گاز و مدفوع، مراجعه فوری به مرکز درمانی ضروری است و تنها روش‌های درمانی موثر، اقدامات پزشکی و در صورت لزوم مداخله جراحی تحت نظر پزشک هستند.
جمع‌بندی
پیچ خوردگی روده یا ولولوس یکی از اختلالات جدی و تهدیدکننده حیات دستگاه گوارش است که در اثر چرخش غیر طبیعی روده و انسداد مسیر عبور مواد دفعی ایجاد می‌شود. این وضعیت می‌تواند با علائمی مانند درد شدید شکم، نفخ، تهوع، استفراغ و قطع دفع گاز یا مدفوع همراه باشد و در صورت تاخیر در درمان، منجر به کاهش خون‌رسانی، نکروز روده، سوراخ‌شدگی و عفونت شدید شکمی شود.
تشخیص به‌موقع ولولوس و انتخاب روش درمانی مناسب نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشگیری از عوارض جدی و حفظ سلامت بیمار دارد. از آنجا که علائم پیچ خوردگی روده ممکن است با سایر بیماری‌های گوارشی اشتباه گرفته شود، ارزیابی دقیق و تشخیص افتراقی توسط متخصص گوارش اهمیت ویژه‌ای دارد.
در صورت مشاهده علائم مشکوک یا تشدید‌شونده، توصیه می‌شود از خود‌درمانی پرهیز کرده و در اسرع وقت برای بررسی دقیق به پزشک متخصص گوارش مراجعه کنید
دکتر علی بهشتی نامدار – فوق تخصص گوارش و کبد و متخصص داخلی
آدرس: مشهد، خیابان کوهسنگی 6 – ساختمان صدرا – طبقه دوم
051-38536962
دیدگاهتان را بنویسید