انسداد روده یک وضعیت پزشکی اورژانسی است که می‌تواند بر روند طبیعی زندگی فرد تاثیر منفی بگذارد. اغلب افراد این بیماری را در مراحل اولیه با احساس پری شکم، نفخ شدید و تغییر در اجابت مزاج تجربه می‌کنند. علائم ممکن است به تدریج شدیدتر شوند و در صورت عدم تشخیص به موقع، عوارض جدی ایجاد کنند یا حتی تهدیدکننده جان بیمار باشند.
انسداد روده چیست؟
انسداد روده حالتی است که در آن یک گرفتگی مانع عبور غذا یا مایعات از روده کوچک یا بزرگ می‌شود و علائم زیر را ایجاد می‌کند:
- درد شکم که می‌آید و می‌رود
- کاهش اشتها
- یبوست
- استفراغ
- ناتوانی در دفع مدفوع یا گاز
- تورم شکم
انسداد روده را که در اصطلاح پزشکی با نام ایلئوس هم می‌شناسند، وضعیتی است که در آن جریان طبیعی محتویات روده متوقف یا بسیار کند می‌شود. این انسداد می‌تواند در روده کوچک یا روده بزرگ رخ دهد. روده‌ها مسئول انتقال مواد غذایی هضم‌شده و زائد از معده به راست روده هستند. این مواد زائد باید از طریق دفع مدفوع از بدن خارج شوند. انسداد هر در قسمت از مسیر روده‌ها، موجب کندی حرکت مواد زائد یا توقف فرآیندهای گوارشی می‌شود. در چنین شرایطی غذا، مایعات، اسید معده و گازها در پشت ناحیه درگیر انسداد جمع می‌شوند و می‌توانند به بافت روده آسیب وارد کنند. این انسداد عملکرد صحیح روده را دچار مشکل می‌کند و در صورت عدم مراجعه به موقع به متخصص گوارش می‌تواند عوارض جدی به همراه داشته باشد.
انسداد روده چه احساسی دارد؟
این عارضه بسته به اینکه کدام روده را تحت تاثیر می‌گذارد، به شکل‌های مختلفی احساس می‌شود. اغلب افراد گزارش کرده‌اند، درد ناشی از انسداد روده شبیه به درد و گرفتگی شدید شکمی است. اگر انسداد در روده کوچک رخ دهد، درد به صورت موج‌های کوتاه و متناوب بروز می‌کند و هر چند دقیقه یک بار احساس می‌شود. در واقع، درد بیشتر در یک نقطه متمرکز است. در حالی که درد ناشی از انسداد روده بزرگ مداوم است و به شکل پراکنده احساس می‌شود.
انواع انسداد روده
پزشکان معمولا این عارضه را بسته به اینکه کدام روده تحت تاثیر قرار گرفته است، به ۲ دسته زیر تقسیم می‌کنند:
۱- انسداد روده کوچک
تقریبا ۸۰ درصد انسدادها در روده کوچک رخ می‌دهند. روده کوچک از یک طرف به معده و از طرف دیگر به روده بزرگ متصل است و ضمن انتقال مواد غذایی هضم‌شده به روده بزرگ، نقش مهمی در تجزیه غذا و جذب آب و مواد مغذی از آن دارد.
۲- انسداد روده بزرگ
حدود ۲۰ درصد از انسدادها در این روده رخ می‌دهند. روده بزرگ شامل کولون و راست روده یا همان رکتوم است. در روده بزرگ، فرآیند جذب مواد مغذی که از روده کوچک شروع شده، ادامه پیدا می‌کند. همچنین آب و مواد غذایی در این روده به مواد زائد تبدیل می‌شوند و بدن آن‌ها را به عنوان مدفوع دفع می‌کند.
دیگر انواع انسداد روده شامل موارد زیر هستند:
- انسداد کامل: بخشی از روده به طور کامل مسدود می‌شود و امکان عبور جامدات، مایعات و گازها وجود ندارد. دفع مدفوع و گازها در چنین شرایطی دشوار یا غیر ممکن است.
- انسداد جزئی: بخشی از روده دچار انسداد و تنگی جزئی می‌شود. این عارضه حرکت جامدات، مایعات و گازها را کندتر می‌کند، اما موجب توقف کامل آن‌ها نمی‌شود. افراد در چنین شرایطی معمولا علائمی مانند نفخ، ناراحتی و اسهال را تجربه می‌کنند.
- انسداد کاذب: شبه انسداد روده یک بیماری نادر است که در آن، علائم انسداد روده را بدون وجود انسداد تجربه می‌کنید. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که مشکلات عضلانی یا عصبی روده مانع حرکت طبیعی غذا، مایعات و گاز از طریق روده‌ها شوند.
علائم انسداد روده ای
نشانه‌های انسداد روده معمولا به صورت ناگهانی یا طی چند ساعت ظاهر می‌شوند و اغلب طیف وسیعی دارند. شایع‌ترین علائم عبارت‌اند از:
- نفخ شدید
- درد شکم
- کاهش اشتها
- حالت تهوع
- استفراغ
- ناتوانی در دفع گاز یا مدفوع
- یبوست
- اسهال
- گرفتگی شدید شکم
- ورم شکم
گاهی علائم بسته به محل و مدت زمان انسداد متفاوت هستند. به عنوان مثال، استفراغ نشانه اولیه انسداد در روده کوچک است؛ در حالی که اگر انسداد در روده بزرگ چندین روز ادامه پیدا کند، فرد دچار استفراغ می‌شود. انسداد جزئی ممکن است منجر به مدفوع کوچک‌تر شود و با اسهال همراه باشد، در حالی که انسداد کامل می‌تواند منجر به ناتوانی در دفع گاز یا مدفوع شود.
همچنین اگر انسداد شدید باشد و منجر به پارگی روده شود، علائمی همچون عفونت جدی و التهاب حفره شکمی بروز می‌کنند که به آن پریتونیت می‌گویند. این عارضه اغلب با تب و درد شدید شکمی همراه است و یک وضعیت اورژانسی به‌شمار می‌آید که نیاز به جراحی فوری دارد و می‌تواند تهدیدکننده جان بیمار باشد.
علائم انسداد روده در مردان
مردان گاهی این عارضه را با مشکلات گوارشی ساده یا دردهای عضلانی شکم اشتباه می‌گیرند. علائمی مانند اسپاسم ناگهانی در عمق شکم که با دارو و تغییر وضعیت بهتر نمی‌شود، احساس فشار در ناحیه پایینی شکم، عدم توانایی در دفع گاز یا بی‌نظمی شدید در اجابت مزاج را می‌توان از نشانه‌های هشداردهنده دانست که نیاز به بررسی فوری دارند.
علائم انسداد روده زنان
علائم این بیماری در زنان گاهی با مشکلات زنانه دیگر اشتباه گرفته می‌شود و فرد به همین دلیل دیرتر برای تشخیص نهایی به پزشک مراجعه می‌کند. برای مثال، دردهای شکمی مرتبط با انسداد روده ممکن است با دردهای قاعدگی، کیست تخمدان یا اندومتریوز اشتباه گرفته شوند. اگر به تازگی دچار علائمی مانند بی‌نظمی در اجابت مزاج، کاهش اشتها و احساس پری شدید، به‌ویژه بعد از خوردن غذا شده‌اید، حتما به پزشک متخصص مراجعه کنید؛ زیرا ممکن است از نشانه‌های اولیه انسداد باشند.
علائم انسداد روده در کودکان
کودکان و نوزادان معمولا علائمی مشابه بزرگسالان را تجربه می‌کنند. نوزادان از آن جایی که نمی‌توانند به شما بگویند در کجا درد دارند، ممکن است پاهای خود را به سمت شکم‌شان بکشند و گریه کنند. سایر علائم انسداد در کودکان عبارت‌اند از:
- تب
- خون در مدفوع یا خونریزی از مقعد
- استفراغ سبز یا زرد و سبز
- بی‌حالی (کمتر از حد معمول فعالیت می‌کنند.)
- تورم و سفتی شکم
دکتر علی بهشتی نامدار – فوق تخصص گوارش و کبد و متخصص داخلی
آدرس: مشهد، خیابان کوهسنگی 6 – ساختمان صدرا – طبقه دوم
051-38536962
دیدگاهتان را بنویسید