درد بالای معده معمولا به دلایل متفاوتی ایجاد می‌شود. سوءهاضمه، نفخ و ورم معده از رایج‌ترین دلایل درد سر معده هستند. این مشکل ممکن است هم برای کودکان و هم بزرگسالان ایجاد شود. اما باید بدانید که درد معده همیشه مربوط به معده نیست و گاهی اوقات ممکن است در اثر مشکلاتی در عملکرد روده فوقانی، کیسه صفرا، کبد و پانکراس نیز ایجاد شود.
علت درد بالای معده چیست و هر درد چطور درمان می‌شود؟
درد قسمت بالای معده به دلایل متعددی ایجاد می‌شود و برای درمان آن باید علت بروز این درد را شناسایی کنید. در بسیاری از مواقع این دردها مشکل جدی برای سلامت ایجاد نمی‌کنند و با داروهای بدون نسخه و یا تغییر سبک زندگی برطرف می‌شوند. اما اگر درد بالای معده مربوط به مشکلاتی در کبد، پانکراس، طحال، ویروس‌های معده و یا مشکلات این چنینی باشند، باید برای درمان از یک متخصص گوارش کمک بگیرید. در ادامه می‌توانید با دلایل درد سر معده و روش‌های درمان آن‌ها آشنا شوید.
نفخ
گاهی اوقات درد بالای معده در اثر نفخ ایجاد می‌شود. گازها به‌طور طبیعی در روده‌ها و دستگاه گوارش ایجاد می‌شوند. زمانی که این گازها جمع شوند، فرد احساس فشار، نفخ و پری را در معده خود احساس می‌کند. معمولا عفونت، ویروس، اسهال و یبوست موجب می‌شود تا نفخ معده زیاد شود در ناحیه فوقانی معده احساس درد کنید. این درد معمولا موجب تورم معده می‌شود و فرد احساس می‌کند که چیزی در معده در حال حرکت است. در این شرایط ممکن است فرد به یبوست و اسهال نیز مبتلا باشد.
معمولا نفخ معده نیاز به درمان ندارد و بعد از مدتی برطرف می‌شود.
سوءهاضمه از دلایل درد بالای معده
سوءهاضمه یکی دیگر از آن دلایلی است که موجب احساس سوزش در قسمت فوقانی معده و حتی دهان و گلو می‌شود. فردی که به سوءهاضمه مبتلا می‌شود، ممکن است در قفسه سینه خود نیز احساس درد کند. این شرایط زمانی ایجاد می‌شود که اسید معده زیادتر از حالت معمول ترشح شود و یا فرد به مقدار زیاد از غذاهای اسیدی استفاده کند. برخی مواقع این عارضه موجب درد سر معده و پشت کمر می‌شود که معمولا در اثر نفخ ایجاد می‌شود.
سوءهاضمه ممکن است در اثر زخم معده، رفلاکس اسید یا حتی سرطان معده ایجاد شود. در صورتی که سوءهاضمه با کاهش وزن غیرقابل توضیح و دردهای پی‌درپی همراه باشد، می‌تواند خطرات جدی برای سلامت ایجاد کند.
گاستریت
گاستریت وضعیتی است که موجب می‌شود دیواره معده متورم و دردناک شود. گاستریت حاد در کوتاه مدت رخ می‌دهد و معمولا به دلیل عفونت باکتریایی هیلکوباکتر پیلوری (Helicobacter pylori) اتفاق می‌افتد. برخی از بیماری از بیماری مثل بیماری کرون، بیماری‌های خود ایمنی، آلرژی و همچنین برخی ویروس‌ها نیز موجب تحریک پوشش معده و گاستریت مزمن می‌شوند.
در اکثر افراد مصرف غذاهای اسیدی کمتر در کنار استفاده از دارو و مسکن می‌تواند از تشدید علائم جلوگیری کند
ویروس معده و درد بالای معده
گاستروانتریت (Gastroenteritis) یک نوع ویروس معده است که علاوه به ایجاد درد قسمت فوقانی معده، موجب ایجاد حالت تهوع، استفراغ و اسهال نیز می‌شود. افرادی که به این ویروس مبتلا می‌شوند، معمولا سردرد و درد عضلانی را تجربه می‌کنند و معمولا انرژی کمی دارند.
برای درمان درد بالای معده در این شرایط بهتر است از مصرف غذاهای سنگین پرهیز کنید و مایعات بیشتری مصرف کنید. فراموش نکنید که مهم‌ترین خطر این بیماری از دست دادن آب بدن به دلیل اسهال و استفراغ است، بنابراین فرد بیمار باید مایعات بیشتری مصرف کنید تا بدن دچار کم آبی نشود.
درد ماهیچه‌ای
بسیاری از ماهیچه‌ها تا قسمت فوقانی معده گسترش پیدا می‌کنند. یکی دیگر از دلایل درد سر معده مربوط به آسیب یا اسپاسم عضلانی است که با بخش فوقانی معده در ارتباط هستند. معمولا این دردها با ماساژ آرام و استراحت بهبود پیدا می‌کند. برخی اوقات پیشنهاد می‌شود برای درمان درد سر معده از کیسه آب گرم یا سرد استفاده کنید.
آپاندیسیت
آپاندیسیت (Appendicitis) درواقع همان عفونت آپاندیس است که اگر درمان نشود، موجب پارگی آپاندیس و مرگ می‌شود. در مراحل اولیه آپاندیسیت ممکن است سبب ایجاد دردی مبهم در اطراف نام و قسمت فوقانی معده شود. با بدتر شدن وضعیت درد به قسمت پایین معده و سمت راست کشیده می‌شود. بهترین روش برای درمان درد بالای معده که در اثر آپاندیسیت ایجاد شده است، برداشتن آپاندیس است.
سنگ کیسه صفرا
گاهی اوقات درد قسمت فوقانی معده سمت راست مربوط به سنگ کیسه صفرا است که با علائمی مثل استفراغ، خستگی و فرسودگی ایجاد می‌شود. سنگ‌های صفراوی از کلسترول و بیلی روبین تشکیل می‌شوند و زمانی که مجرای صفراوی را مسدود کنند، درد و ناراحتی برای فرد ایجاد می‌کنند.
در بیشتر موارد پزشک برای درمان درد سر معده که در اثر سنگ کیسه صفرا ایجاد شده است، صفرا را برمی‌دارد. در برخی افراد مصرف دارو نیز به درمان سنگ کیسه صفرا کمک می‌کند.
مشکلات کبد یا پانکراس
کبد، پانکراس و کیسه صفرا برای حمایت از هضم با هم همکاری می‌کنند. هر سه این اندام‌ها در سمت راست بالای معده قرار دارند. بنابراین معمولا درد بالای معده سمت راست می‌تواند علاوه بر سنگ کیسه صفرا مربوط به کبد، پانکراس یا کیسه صفرا باشد. این دردها به دلایل متعددی ایجاد می‌شود. گاهی اوقات درد کبد در اثر بیماری‌های کبدی مثل هپاتیت ایجاد می‌شود و برخی اوقات نیز این درد مربوط به التهاب پانکراس، سرطان کبد و یا مشکلات دیگر است.
در صورتی که علاوه بر درد بالای معده سمت راست علائمی مثل زردی چشم یا پوست، ادرار تیره، مدفوع کم‌رنگ، حالت تهوع و استفراغ را تجربه می‌کنید و یا درد شما در حال زیاد شدن است، بهتر است از یک پزشک برای درمان کمک بگیرید. برای درمان این دردها معمولا پزشک با توجه به شرایط بیمار از دارو، جراحی و یا روش‌هایی مثل پرتودرمانی و شیمی‌درمانی استفاده می‌کند.
علائم و نشانه‌های همراه با درد در قسمت فوقانی معده چیست؟
افرادی که در قسمت فوقانی معده درد را تجربه می‌کنند، ممکن است تنها یک علامت داشته باشند و یا ترکیبی از چند علامت را تجربه کنند.
- نفخ
- باد گلو
- تهوع
- استفراغ
- یبوست
- اسهال
- کاهش اشتها
- کاهش وزن
چه زمانی برای درد بالای معده به پزشک مراجعه کنیم؟
در بیشتر موارد درد بالای معده بی‌خطر است و مشکل جدی برای فرد ایجاد نمی‌کند. اما اگر درد شما به‌مرورزمان بیشتر شد و یا بعد از مدتی بهبود پیدا نکرد و علائم دیگری را همراه با آن تجربه می‌کنید، بهتر است به سرعت از یک پزشک متخصص گوارش کمک بگیرید. در صورتی که شرایط زیر را تجربه می‌کنید، حتما به پزشک مراجعه کنید.
- استفراغ بیش از 12 ساعت
- تب
- درد بالای معده بعد از وارد شدن ضربه
- درد پس از مصرف دارو
- درد معده در فرد مبتلا به بیماری‌های مرتبط با ضعف سیستم ایمنی
- درد غیرقابل‌تحمل بخش فوقانی معده
- درد معده همراه با مدفوع کم‌رنگ
- درد بالای معده در بارداری
دکتر علی بهشتی نامدار – فوق تخصص گوارش و کبد و متخصص داخلی
آدرس: مشهد، خیابان کوهسنگی 6 – ساختمان صدرا – طبقه دوم
051-38536962
دیدگاهتان را بنویسید