ولولوس معده (Gastric volvulus) یک بیماری نسبتا نادر است که در آن معده در امتداد محور بلند یا کوتاه خود حدود 180 درجه می‌چرخد و باعث انسداد می‌شود. از همین‌رو به آن پیچ خوردگی معده هم می‌گویند.
بیماری ولولوس معده علائمی مشابه با معده درد دارد که معمولا به 2 صورت حاد (ناگهانی) و مزمن (در طول زمان) ظاهر می‌شوند. در صورت عدم تشخیص و درمان به‌موقع پیچ خوردگی معده ممکن است این بیماری بالقوه به آسیب ایسکمیک تبدیل شود.
اما خوشبختانه ولولوس معده یک بیماری نادر است و در 80 تا 90 موارد بزرگسالان پس از 50 سالگی به آن مبتلا می‌شوند.
ولولوس معده چیست؟
ولولوس معده (Gastric volvulus) یا پیچ خوردگی معده یک حالت پاتولوژیک نادر است که در آن معده به دور محور خودش می‌چرخد. در این صورت خروجی معده مسدود خواهد شد و مواد غذایی هضم شده نمی‌توانند وارد روده شوند.
فرد مبتلا به پیچ خوردگی در معده اغلب با علائمی مشابه دل درد (نفخ و احساس سیری زودهنگام) مواجه می‌شود. درواقع چرخش معده زمانی اتفاق می‌افتد که انحنای بیشتر معده به سمت بالا و انحنای کمتر در قسمت دمی آن ایجاد شود.
خوب است بدانید که ولولوس معده (Gastric volvulus) با برخی آزمایشات خون قابل تشخیص است.
آشنایی با انواع پیچ خوردگی معده
این عارضه به دو شکل زیر دیافراگمی (یک سوم) یا بالای دیافراگم (دو سوم) دسته‌بندی می‌شود و بر اساس محور چرخش دارای انواع مختلف زیر است:
چرخش معده ارگانواکسیال (Organoaxial gastric volvulus)
در این حالت معده در طول خود می‌چرخد. همچنین شایع‌ترین نوع مرتبط با خفه شدن خون در معده است. این نوع ولولوس 60 درصد از کل موارد پیچ خوردگی معده را به خود اختصاص می‌دهد.
ولولوس معده مزانترواکسیال (Mesenteroaxial gastric volvulus)
در این حالت معده کاملا وارونه می‌شود و پشت آن رو به جلو است. ولولوس مزانتر واکسیال معده معمولا منجر به انسداد جریان خون نمی‌شود اما شرایط مزمن پیچ خوردگی معده را ایجاد می‌کند. این نوع ولولوس 30 درصد از کل پیچ خوردگی معده را شامل می‌شود.
پیچ‌خوردگی ترکیبی معده (Combined type)
این نوع ولولوس بسیار نادر است که از ترکیب چرخش ارگانواکسی و مزانتریکواکسیال ایجاد می‌شود.
ولولوس حاد معده (Acute gastric volvulus)
این عارضه به صورت ناگهانی رخ می‌دهد و یک وضعیت اورژانسی است که حتما نیاز به جراحی پیدا می‌کند. زیرا پزشک به‌دلیل ایجاد پیچ خوردگی نمی‌تواند لوله آندوسکوپی را وارد معده کند.
علت بروز ولولوس معده (Gastric volvulus)
دلیل اصلی ایجاد پیچ خوردگی در معده نامشخص است اما می‌توان برخی عوامل خطرزا را عامل مهمی در بروز این عارضه دانست. آن‌ها عبارتند از:
- تغییر موقعیت معده: در برخی افراد معده به‌دلیل وجود خلا در شکم یا جابه‌جایی موقعیت درونی شکم به دور محور خود می‌چرخد.
- ضعف عضلات شکم: معده هنگام تجزیه غذا برای هضم دچار انقباضات مختلفی می‌شود. این انقباضات می‌توانند عضلات معده را جابه‌جا کنند. اما اندام‌های دیگر در نزدیکی معده مانع از آن خواهند شد. عضلات نگهدارنده معده در جای خود دارای درجه‌ای از انعطاف‌پذیری هستند که اگر به اندازه مافی سفت نباشند باعث پیچ خوردگی معده می‌شود.
- رژیم غذایی: مصرف غذاهای سنگین در حجم بسیار زیاد باعث پر شدن غیرمعمول معده می‌شود و در بلند مدت می‌تواند عامل ولولوس معده باشد.
- عوارض جراحی شکم: برخی افراد پس زایمان، جراحی‌های شکمی یا جراحی ناف دچار این وضعیت می‌شوند.
- شرایط پزشکی: برخی بیماری‌ها مانند سیاه‌سرفه، کیست هیداتیک، آمیلوئیدوز، تومورهای شکمی و بیماری‌های مرتبط با عضلات یا عصب‌های شکم دلیل ایجاد پیچ خوردگی معده به‌شمار می‌آیند.
دکتر علی بهشتی نامدار – فوق تخصص گوارش و کبد و متخصص داخلی
آدرس: مشهد، خیابان کوهسنگی 6 – ساختمان صدرا – طبقه دوم
051-38536962
دیدگاهتان را بنویسید