بواسیر (هموروئید) یکی از مشکلات شایع دستگاه گوارش است که به دلایل مختلفی مانند یبوست مزمن، نشستن طولانی‌مدت، بارداری یا فشار زیاد هنگام دفع مدفوع ایجاد می‌شود. این بیماری در بسیاری از موارد بدون علامت است و فرد حتی متوجه وجود آن نمی‌شود.
بواسیر خونی چیست؟
بواسیر خونی زمانی رخ می‌دهد که سیاهرگ‌های متورم در ناحیه مقعد یا راست روده (رکتوم) دچار آسیب یا التهاب شوند و در نتیجه خونریزی کنند. این خونریزی معمولا خطرناک نیست و با درمان‌های خانگی بهبود می‌یابد.
۱. تفاوت بواسیر خونی و شقاق مقعدی
شقاق مقعدی یا آنال فیشر به ترک‌ها یا پارگی‌های کوچکی گفته می‌شود که در ناحیه مقعد به وجود می‌آیند. اگرچه شقاق مقعدی و بواسیر خونی ممکن است علائم مشابهی مانند درد، خارش و خونریزی داشته باشند، اما در واقع ۲ عارضه متفاوت هستند. هر ۲ مشکل معمولا باعث خونریزی خفیف و بی‌خطر می‌شوند، اما منشاء و نوع آسیب در آن‌ها متفاوت است.
۲. تفاوت بواسیر خونی و آبسه مقعدی
آبسه مقعدی یک توده دردناک و پر از چرک است که در اطراف مقعد، راست روده یا ناحیه پرینه (فضای بین دستگاه تناسلی و مقعد) ایجاد می‌شود. این عارضه که بیشتر مردان را درگیر می‌کند، زمانی رخ می‌دهد که یکی از غدد مقعدی مسدود و آلوده شود.
تفاوت آبسه مقعدی و بواسیر در این است که بواسیر یک بیماری عفونی محسوب نمی‌شود. همچنین در مقایسه با آبسه کوچکتر بوده و درد کمتری ایجاد می‌کند. اگر آبسه درمان نشود، ممکن است باعث عوارضی مانند تب و لرز شود؛ در حالی که بواسیر بیشتر یک مشکل آزاردهنده محسوب می‌شود تا یک خطر جدی.
انواع بواسیر خونی
این عارضه به ۲ دسته کلی تقسیم می‌شود:
| انواع بواسیر خونی | توضیحات |
| بواسیر داخلی | داخل کانال مقعد یا قسمت پایین راست روده به وجود می‌آید. |
| بواسیر خارجی | در اطراف دهانه مقعد و زیر پوست ایجاد می‌شود. |
علائم بواسیر خونی
بواسیر خارجی و داخلی هر ۲ می‌توانند با خونریزی همراه باشند، اما این علامت در بواسیر داخلی شایع‌تر است. خونریزی ناشی از بواسیر داخلی معمولا بدون درد بوده و به صورت رگه‌هایی از خون قرمز روشن روی دستمال توالت یا سطح مدفوع دیده می‌شود. در بعضی موارد نیز چند قطره خون روی کف سرویس بهداشتی باقی می‌ماند.
بواسیر خارجی دردناک‌تر است، اما در بسیاری از موارد با خونریزی همراه نیست. اما اگر به بواسیر ترومبوزه تبدیل شود، خونریزی رخ می‌دهد. این نوع بواسیر در اثر انسداد رگ توسط لخته خون به وجود می‌آید. خون حاصل از بواسیر خارجی به دلیل اکسید شدن رنگ تیره‌تری دارد و ممکن است روی مدفوع یا دستمال توالت به صورت لخته‌های کوچک مشاهده شود.
آیا بواسیر خونی خطرناک است؟
در بیشتر موارد، خونریزی خفیف جای نگرانی ندارد. اما اگر ادامه‌دار، تیره رنگ یا همراه با درد باشد، باید در مورد آن با دکتر مشورت کرد. چون چنین علائمی می‌توانند نشانه مشکلات جدی‌تر مانند سرطان دستگاه گوارش یا بیماری التهابی روده (IBD) باشند.
عوارض بواسیر خونی
هموروئید خونی معمولا عوارض جدی ایجاد نمی‌کند. اما در موارد نادر ممکن است به دلیل خونریزی مداوم به کم‌خونی منجر شود. کم‌خونی زمانی رخ می‌دهد که برای انتقال اکسیژن به اندازه کافی گلبول قرمز سالم در بدن وجود نداشته باشد.
دلایل ابتلا به بواسیر خونی
کانال مقعد با عضلات، بافت‌های پیوندی و شبکه‌ای از رگ‌های خونی پوشیده شده است. هر زمان که به دلیل اجابت مزاج یا عوامل دیگر بر این بافت‌ها فشار وارد شود، آن‌ها متورم می‌شوند. در حالت طبیعی، تورم با کاهش فشار از بین می‌رود. اما اگر فشار زیاد یا طولانی‌مدت باشد، رگ‌های خونی برجسته شده و توده‌ای غیر طبیعی به نام بواسیر به وجود می‌آورند. از دلایل شایع بروز این توده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- زور زدن هنگام اجابت مزاج
- بلند کردن اجسام سنگین یا عطسه شدید
- نشستن طولانی‌مدت
- یبوست
- اسهال
- بارداری
خونریزی زمانی اتفاق می‌افتد که مدفوع هنگام دفع، رگ‌های خونی متورم را خراش دهد. این آسیب ممکن است در اثر زور زدن نیز رخ دهد؛ به‌گونه‌ای که دیواره‌های نازک رگ‌ها پاره شده و باعث خونریزی شوند.
بواسیر خونی در دوران بارداری
همه افراد ممکن است در طول زندگی خود به هموروئید مبتلا شوند، اما احتمال بروز آن در دوران بارداری بیشتر است. چون فشار واردشده به روده از سوی جنین و تغییرات هورمونی که برای حمایت از بارداری رخ می‌دهند، هر ۲ شانس ابتلا به بواسیر را افزایش می‌دهند. این عارضه ۳۰ تا ۴۰ درصد زنان باردار را به‌ویژه در سه ماهه سوم تحت تاثیر قرار می‌دهد و معمولا پس از زایمان بهبود می‌یابد.
فواید خونریزی بواسیر
خونریزی بواسیر هیچ فایده‌ای برای بدن ندارد و لازم است در اسرع وقت مورد بررسی و درمان قرار بگیرد. با این حال، نباید از جنبه هشداردهنده آن غافل شد. بدن با این علامت به شما اطلاع می‌دهد که مشکلی در سیستم گوارش‌تان وجود دارد. در بسیاری از موارد، افراد تنها پس از خونریزی متوجه بیماری خود می‌شوند.
از سوی دیگر، در صورت ابتلا به بواسیر ترومبوزه ممکن است خونریزی باعث تسکین نسبی درد شود. اما این موضوع به هیچ عنوان به معنی درمان بیماری نیست. در چنین شرایطی همچنان نیاز به مراجعه به پزشک وجود دارد.
زمان مراجعه به پزشک
خونریزی از مقعد همیشه به معنی بواسیر نیست و ممکن است نشانه‌ای از سایر بیماری‌های گوارشی باشد. بنابراین در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر ضروری است به جراح عمومی مراجعه کنید:
- خونریزی مداوم
- خون تیره رنگ یا همراه با لخته
- خونریزی مزمن که پس از یک هفته درمان خانگی بهبود نیابد
همچنین اگر یکی از موارد زیر را تجربه کردید، به دنبال مراقبت اورژانسی باشید:
- خونریزی شدید از مقعد
- درد شدید در ناحیه مقعد یا راست روده
- تب همراه با لرز
- تپش قلب
- عرق سرد
- رنگ‌پریدگی پوست
- سرگیجه، سبکی سر یا غش
- درد شدید شکم
- مدفوع تیره یا قیر مانند
دکتر علی بهشتی نامدار – فوق تخصص گوارش و کبد و متخصص داخلی
آدرس: مشهد، خیابان کوهسنگی 6 – ساختمان صدرا – طبقه دوم
051-38536962
دیدگاهتان را بنویسید