عمل کیسه صفرا یک جراحی رایج برای درمان مشکلات مربوط به این اندام کوچک اما مهم است. کیسه صفرا وظیفه ذخیره و ترشح صفرا را بر عهده دارد. اما در بعضی موارد، عوامل مختلف مانند تشکیل سنگ‌های صفراوی یا التهاب شدید باعث اختلال عملکرد آن می‌شوند. در چنین شرایطی ممکن است پزشکان عمل کیسه صفرا یا کوله‌سیستکتومی (Cholecystectomy) را برای برداشتن این اندام توصیه کنند.
عمل کیسه صفرا برای چیست؟
قبل از اینکه در مورد کوله‌سیستکتومی صحبت کنیم، بهتر است به این سوال که کیسه صفرا کجاست و چه کاری انجام می‌دهد، پاسخ دهیم. این اندام در قسمت راست و بالای شکم (زیر کبد) قرار دارد و بخشی از دستگاه گوارش محسوب می‌شود. چون نقش اصلی آن ذخیره و ترشح صفرا است. صفرا یک مایع گوارشی است که توسط کبد تولید می‌شود و به هضم و تجزیه چربی‌های موجود در غذا کمک می‌کند.
کوله‌سیستکتومی عملی است که برای برداشتن کیسه صفرا انجام می‌شود. این جراحی یک روش درمانی رایج برای بسیاری از بیماری‌های مربوط به این اندام است. چون عوارض ناشی از برداشتن کیسه صفرا معمولا کمتر از مشکلاتی است که این بیماری‌ها ایجاد می‌کنند. کوله‌سیستکتومی زمانی توصیه می‌شود که بیماری:
- کیفیت زندگی شما را تحت تاثیر قرار دهد.
- برای سلامتی شما خطرات جدی ایجاد کند.
- برای مدت طولانی ادامه پیدا کند یا با گذشت زمان بدتر شود.
متاسفانه بیشتر بیماری‌هایی که کیسه صفرا را درگیر می‌کنند، چنین شرایطی دارند. این بیماری‌ها عبارت‌اند از:
- سنگ‌های صفراوی
- پولیپ کیسه صفرا
- التهاب یا کوله‌سیستیت مزمن
- سرطان کیسه صفرا
سنگ‌های صفراوی شایع‌ترین دلیل کوله‌سیستکتومی هستند. بسیاری از افراد مبتلا به این بیماری ممکن است هیچ مشکلی نداشته باشند. اما اگر سنگ در مجاری صفراوی گیر کند، باعث درد می‌شود و به جراحی نیاز پیدا می‌کند.
انواع کوله‌سیستکتومی
اگر علائم پر شدن کیسه صفرا با سنگ شامل درد، حالت تهوع و استفراغ را تجربه کنید، ممکن است پزشک کوله‌سیستکتومی را به شما پیشنهاد دهد. در حال حاضر، انواع روش عمل کیسه صفرا وجود دارد که شامل موارد زیر هستند:
- جراحی باز
- لاپاراسکوپی
- کوله‌سیستکتومی رباتیک
بیشتر پزشکان عمل کیسه صفرا از طریق لاپاراسکوپی را ترجیح می‌دهند. لاپاراسکوپی روش جدید عمل کیسه صفرا است، درد و خونریزی کمتری ایجاد می‌کند و دوره نقاهت کوتاه‌تری دارد. کوله‌سیستکتومی رباتیک یک نوع جراحی لاپاراسکوپی محسوب می‌شود که بعضی از بیمارستان‌ها ارائه می‌دهند. در این روش، جراح ابزارهای رباتیک را از طریق یک کنسول کنترل می‌کند.
کوله‌سیستکتومی باز یک روش سنتی است که در آن یک برش بزرگ در شکم ایجاد می‌شود تا جراح به اندام‌های داخلی دسترسی پیدا کند. این روش هنوز یک جراحی ایمن و نسبتا ساده است و در بعضی شرایط توصیه می‌شود.
به طور کلی، بهترین روش عمل کیسه صفرا باید توسط پزشک مشخص شود. برای مثال، در موارد زیر ممکن است کوله‌سیستکتومی باز بهترین عمل کیسه صفرا باشد:
- بیمارستان مورد نظر تجهیزات لاپاراسکوپی ندارد.
- عمل به صورت اورژانسی انجام می‌شود و زمان اهمیت زیادی دارد.
- به دلیل ابتلای بیمار به مشکلات قلبی-ریوی نمی‌توان از گاز در جراحی لاپاراسکوپی استفاده کرد.
- بیمار در گذشته جراحی‌هایی در ناحیه شکم انجام داده است که باعث ایجاد اسکارهای وسیع شده‌اند و دید جراح را محدود می‌کنند.
- جراح مشکوک است که بیماری به چند اندام مختلف آسیب رسانده باشد.
- در حین لاپاراسکوپی، عوارض غیر منتظره مانند خونریزی کنترل‌نشده رخ داده است.
عمل کیسه صفرا چگونه است؟
نحوه انجام کوله‌سیستکتومی به نوع آن بستگی دارد. در روش لاپاراسکوپی، جراح:
- یک برش ۲ تا سه سانتی‌متری در نزدیکی ناف و ۲ تا سه برش کوچک‌تر (حدود یک سانتی‌متر) در قسمت راست بالای شکم ایجاد می‌کند.
- یک لوله کوچک در یکی از برش‌های کوچک قرار می‌دهد و شکم را با پمپاژ گاز دی‌اکسیدکربن منبسط می‌کند تا دیواره‌های آن از اندام‌ها جدا شوند.
- لاپاراسکوپ (دوربین کوچک مجهز به نور) را وارد برش بزرگ‌تر می‌کند تا تصاویر را روی مانیتور نمایش دهد.
- ابزارهای جراحی را به کمک مانیتور وارد شکم کرده و کیسه صفرا را خارج می‌کند.
- گاز را از شکم تخلیه می‌کند و برش‌ها را با بخیه می‌بندد.
در کوله‌سیستکتومی باز، جراح:
- یک برش به طول چهار تا ۶ اینچ (۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر) در زیر دنده سمت راست ایجاد می‌کند.
- کیسه صفرا را به کمک ابزارهای جراحی برمی‌دارد.
- یک درن جراحی در محل زخم قرار می‌دهد تا مایعات اضافی را تخلیه کند.
- محل برش را بخیه می‌زند.
عمل کیسه صفرا چقدر طول میکشد؟
عمل کیسه صفرا در کودکان و بزرگسالان به روش لاپاراسکوپی معمولا ۶۰ تا ۹۰ دقیقه و با روش باز حدود یک تا ۲ ساعت زمان می‌برد. با این حال، مدت زمان جراحی ممکن است به دلیل انجام درمان‌های مختلف طولانی‌تر شود. به عنوان مثال، ممکن است لازم باشد پزشک مجاری صفراوی را هم بررسی و درمان کند.
مدت زمان بستری بعد از عمل کوله‌سیستکتومی
اگر می‌خواهید بدانید که برای عمل کیسه صفرا چند روز بستری دارد یا مدت استراحت بعد از عمل کیسه صفرا چقدر است، باید بگوییم که در صورت انجام لاپاراسکوپی احتمالا همان روز مرخص می‌شوید. اما اگر جراحی باز انجام داده باشید، باید چند روز در بیمارستان بمانید. مدت زمان بستری در بیمارستان به شرایط شما و تشخیص پزشک بستگی دارد.
به طور کلی، بهبودی بعد از لاپاراسکوپی تقریبا ۲ هفته و بعد از جراحی باز ۶ تا هشت هفته طول میکشد. بیشتر افراد می‌توانند پس از یک تا ۲ هفته به محل کار خود برگردند. اما اگر شغل شما شامل فعالیت فیزیکی سنگین باشد، ممکن است پزشک توصیه دیگری داشته باشد.
آیا عمل کیسه صفرا خطرناک است؟
کوله‌سیستکتومی به کرات در سراسر جهان انجام می‌شود و معمولا دوره بهبودی راحتی دارد. با این حال، مانند هر جراحی دیگری ممکن است با خطرات خاصی مثل عفونت، لخته شدن خون و آسیب‌دیدگی اندام‌های مجاور همراه باشد یا به واکنش به داروی بیهوشی منجر شود.
علاوه بر این، بعضی از افراد بعد از جراحی با عوارض کوتاه‌مدت یا بلندمدت مواجه می‌شوند. این عوارض عبارت‌اند از: اسهال، یبوست، نفخ، حالت تهوع، رفلاکس اسید، درد شکم و یرقان. از دلایل عوارض طولانی‌مدت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- ابتلا به بیماری‌های گوارشی که در گذشته تشخیص داده نشده‌اند
- باقی ماندن سنگ در مجاری صفراوی یا تشکیل سنگ‌های جدید
- اختلالات عملکردی مجاری صفراوی
- عوارض جراحی مانند نشت صفرا یا پانکراتیت (التهاب لوزالمعده)
دکتر علی بهشتی نامدار – فوق تخصص گوارش و کبد و متخصص داخلی
آدرس: مشهد، خیابان کوهسنگی 6 – ساختمان صدرا – طبقه دوم
051-38536962
دیدگاهتان را بنویسید